False friends po angielsku: sympathetic, actually, eventually i inni fałszywi przyjaciele

Jak to brzmi

Jak wygląda ten błąd

Fałszywy przyjaciel to angielskie słowo, które wygląda jak polskie, a znaczy coś innego. Zdanie wychodzi poprawne, pewne siebie i nie o tym. „She's very sympathetic” brzmi dla Anglika zupełnie normalnie. Tyle że mówi, że ona okazuje współczucie, gdy komuś dzieje się coś złego, a nie że jest miła.

Dlatego fałszywi przyjaciele są groźniejsi od błędów gramatycznych: nikt nas nie zatrzyma. Rozmówca słyszy prawdziwe angielskie zdanie, rozumie coś, czego nie mieliśmy na myśli, i rozmowa toczy się dalej. „Actually, I work in a hotel” brzmi jak sprostowanie, a nie informacja o obecnej pracy. „Eventually we can meet on Friday” obiecuje piątek po długim czekaniu, a nie piątek jako jedną z możliwości.

Skąd się biorą

Polski i angielski mają tysiące wspólnych słów z łaciny, greki i francuskiego, i większość z nich znaczy to samo: telefon to telephone, problem to problem. Kursanci ufają podobieństwu i zwykle mają rację. Fałszywi przyjaciele to te nieliczne słowa, których znaczenia w obu językach się rozjechały.

„Aktualnie” pochodzi od „aktualny”, czyli bieżący: „Aktualnie pracuję w hotelu”. Angielski poszedł w inną stronę: actual znaczy rzeczywisty, a actually to „tak naprawdę”, „w rzeczywistości”. „Ewentualnie” znaczy „może”, „albo”, „w razie czego”: „Możemy się spotkać w piątek, ewentualnie w sobotę”. Angielskie eventually to „w końcu”, „po długim czasie”. „Sympatyczny” opisuje kogoś miłego, a sympathetic kogoś, kto współczuje albo popiera nasz pomysł.

Sporo z tych słów służy do opisywania ludzi i opinii, więc wyskakują dokładnie wtedy, gdy rozmawiamy, kogoś przedstawiamy albo mówimy, co myślimy. Czyli w chwilach, w których nieporozumienie jest najbardziej niezręczne.

Pary, które warto znać

Sympathetic = współczujący, wyrozumiały, przychylny: „She was very sympathetic when my father was ill.” Na „sympatyczny” mówimy nice, friendly albo likeable.

Actually = właściwie, tak naprawdę: „He seems shy, but actually he's very friendly.” Na „aktualnie” mówimy currently, at the moment albo now. Podobnie actual to „rzeczywisty, faktyczny”, a „aktualny” to current albo up to date.

Eventually = w końcu, ostatecznie: „We waited an hour and eventually the bus came.” Na „ewentualnie” mówimy possibly, alternatively, if necessary albo po prostu or.

Pathetic = żałosny: „What a pathetic excuse.” Na „patetyczny” mówimy pompous albo overblown. Nazwanie przemowy kolegi na weselu „pathetic” to dużo ostrzejsza recenzja, niż planowaliśmy.

Lecture = wykład, a także kazanie, bura: „My mum gave me a lecture about money.” Na „lekturę” mówimy reading, a na szkolną lekturę set book.

Receipt = paragon, pokwitowanie. Recipe = przepis. „Recepta” to prescription. Przy kasie prosimy więc o receipt, w aptece podajemy prescription, a w kuchni gotujemy według recipe.

I jeszcze trzy: genial znaczy serdeczny, pogodny („genialny” to brilliant), ordinary to „zwykły” („ordynarny” to vulgar albo rude), a pension to „emerytura” („pensja” to salary).

Jak to ćwiczyć

Kursanci: wychodźcie od polskiego słowa i uczcie się jego angielskiego odpowiednika, a nie odwrotnie. Na fiszce piszcie „sympatyczny → nice, friendly”, a nie „sympathetic”. Chodzi o to, żeby od razu sięgać po właściwe słowo, zanim złe dostanie szansę.

Każde słowo zapisujcie w zdaniu, które pokazuje jego znaczenie: „Eventually, after three buses, we got home.” Zdanie pokazuje znaczenie, a para słówek tylko pisownię.

Gdy angielskie słowo wygląda dokładnie jak polskie, sprawdźcie je raz w dobrym słowniku, zanim użyjecie go tam, gdzie to ważne, na przykład w mailu do właściciela mieszkania. Lepiej dowiedzieć się przy biurku niż na rozmowie o pracę.

Lektorzy: nie dawajcie listy dwudziestu fałszywych przyjaciół do wykucia za jednym razem. Weźcie dwa albo trzy, które pasują do tematu lekcji, i poczekajcie, aż same wyjdą w rozmowie. Gdy kursant powie „she's very sympathetic”, zadajcie pytanie, które pokaże prawdziwe znaczenie: „Was she sorry for you?”. Kursant zrozumie szybciej niż po wyjaśnieniu.

Jak radzi sobie z tym lekcja B2.3

Lekcja B2.3, „In spite of the rent”, trwa 60 minut. Marta i Tomek siedzą przy kuchennym stole nad rozliczeniem czynszu i spierają się, czy zostać na Mill Street. Gramatyka to zdania przyzwalające: although, despite, in spite of, czyli przyznawanie drugiej stronie racji przy zachowaniu własnego zdania.

Nie jest to lekcja o fałszywych przyjaciołach, ale sprawdza trzech najczęstszych. W ostatnim ćwiczeniu, „Eight of these are wrong”, trzy zdania Marty i Tomka zawierają fałszywego przyjaciela: „the rent actually”, choć „aktualnie” znaczy now, „their street is sympathetic”, choć „sympatyczny” znaczy friendly, i „one more year here, or eventually two”, choć „ewentualnie” znaczy possibly. Klucz odpowiedzi objaśnia każdy z nich na tle polskiego słowa.

Notatki dla lektora uprzedzają też, że „ewentualnie” wyskoczy jako eventually już przy opisywaniu obrazka na początku, i radzą powtórzyć zdanie z possibly zamiast przerywać na wyjaśnienia. Pathetic, lecture i receipt z tego artykułu w lekcji się nie pojawiają.

Sprawdź się

Wybierz właściwe słowo z nawiasu.

1. Our new neighbour is really ___: she's fun and easy to talk to. (sympathetic / nice)
   Odpowiedź

   nice

2. Is this bus timetable still ___? (actual / up to date)
   Odpowiedź

   up to date

3. The train was very late, but ___ we got there. (eventually / possibly)
   Odpowiedź

   eventually

4. Keep the ___ in case you want to return the shoes. (recipe / receipt)
   Odpowiedź

   receipt

5. When my father was ill, my manager was very ___ and let me go home early. (sympathetic / pathetic)
   Odpowiedź

   sympathetic

6. We could take the bus or, ___, a taxi. (eventually / alternatively)
   Odpowiedź

   alternatively

7. I have a ___ at nine: economics, room 12. (lecture / reading)
   Odpowiedź

   lecture

8. She thinks she's shy, but ___ she talks to everyone. (actually / currently)
   Odpowiedź

   actually