Since i for: dlaczego „I've been working here since March”, a nie „I work here since March”

Jak to brzmi

Jak wygląda ten błąd

„I work here since March.” „We live in England for two years.” „How long do you learn English?” Każde słowo jest dobre, sens jasny, a czasownik stoi w złym czasie. Dla angielskiego ucha present simple to zwyczaj albo stały fakt, a potem pojawia się since albo for, których nie ma do czego przyczepić.

To jeden z najbardziej uporczywych błędów Polaków w angielskim. Kursanci, którzy na papierze świetnie znają present perfect, w rozmowie wciąż mówią „I work here since March”, bo to zdanie jest po polsku tak krótkie i naturalne, że wychodzi z ust, zanim zdąży zadziałać jakakolwiek reguła.

Często towarzyszą mu dwa inne. Pierwszy to mylenie since z for: „since three months”, „since ages”, „since a long time”. Drugi pojawia się, gdy kursanci już opanują present perfect: zaczynają go używać także przy zakończonych momentach w przeszłości, jak w „I've started in March”.

Skąd ten błąd u Polaków

W polskim nie ma czasu present perfect. O czymś, co zaczęło się w przeszłości i trwa nadal, mówimy w czasie teraźniejszym: „Pracuję tu od marca”, „Mieszkamy w Anglii od dwóch lat”, „Jak długo uczysz się angielskiego?”. Po polsku to całkowicie poprawne, bo czynność wciąż trwa. Przetłumaczone słowo w słowo daje angielski błąd.

Druga przyczyna to „od”. Polski ma jedno słowo na punkt początkowy i na czas trwania: „od marca” i „od trzech miesięcy”. Angielski dzieli to na dwa: since March, for three months. Skoro po polsku jest jedno słowo, kursanci wybierają jedno angielskie, zwykle since, i używają go w obu przypadkach.

Warto też zobaczyć, gdzie oba języki się zgadzają. „Pracowałem tam dwa lata” mówi o pracy, która się skończyła, i „I worked there for two years” też. Czas przeszły pasuje. Angielski dokłada osobny czas na odcinek, który ciągnie się aż do chwili obecnej, a polski załatwia to czasem teraźniejszym.

Zasada: czy to nadal trwa?

Wystarczy jedno pytanie: czy to nadal trwa? Jeśli tak, a mówimy, jak długo, używamy present perfect. Forma ciągła, have been + -ing, to zwykły wybór dla czynności: „I've been working here since March.”, „She's been saving for three months.”

Czasowniki statyczne (stative verbs), takie jak know, be, like czy have w znaczeniu „mieć, posiadać”, zwykle nie przyjmują -ing, więc z nimi używamy present perfect simple: „I've known her since school.”, „We've had this car for ten years.”, „He's been here since six.” Przy live i work obie formy są dobre: „I've lived here for two years” i „I've been living here for two years” znaczą prawie to samo, a forma ciągła brzmi bardziej tymczasowo.

Since + punkt początkowy: since March, since 2019, since Monday, since I moved here. For + okres: for three months, for two years, for ages, for a long time. Po since w zdaniu podrzędnym zwykle stoi past simple: „since I moved here”, a nie „since I have moved”.

Jeśli czas jest zakończony i nazwany, używamy past simple, nawet jeśli to było całkiem niedawno: „I started in March.”, „She moved here three months ago.” Ago, last Tuesday czy in March zamykają czas i present perfect nie może przy nich stać. Porównajmy: „I've been working here since March” (nadal trwa), „I started in March” (początek, zakończony), „I worked there for two years” (cała praca, zakończona).

Jak to ćwiczyć

Kursanci: nauczcie się pytania jako gotowego zwrotu: „How long have you been…?”. How long have you been living here, working there, learning English. Gdy pytanie wychodzi automatycznie, odpowiedź też pada w tym samym czasie gramatycznym.

Opowiedzcie swoją historię w trzech zdaniach, po jednym na każdą formę: „I've been living in Bristol for three years. I moved here in 2023. I've changed jobs twice.” Powtarzajcie, aż się znudzi.

Traktujcie „od” jak lampkę ostrzegawczą. Gdy w głowie pojawia się „od…”, zatrzymajcie się i wybierzcie: punkt (since) czy okres (for), a przed czasownikiem have albo have been.

Lektorzy: ten błąd pojawi się wcześnie i warto mu na to pozwolić. Zdanie, które kursanci powiedzieli sami, jest lepszym punktem wyjścia niż zdanie z podręcznika. Since i for poprawiajcie szybko: nazwać, poprawić, iść dalej. Więcej uwagi poświęćcie trudniejszemu rozróżnieniu, czyli nazwany, zakończony moment, bo tu kursanci będą przekonywać, że „three weeks ago” to wystarczająco niedawno, żeby użyć present perfect.

Jak radzi sobie z tym lekcja B1.2

Lekcja B1.2, „Since March”, trwa 60 minut. Isla od marca bierze podwójne zmiany w kawiarni na Mill Street i nie chce powiedzieć dlaczego. Marta to zauważa i się domyśla.

Zaczyna się od obrazka z ladą kawiarni: grafik na ścianie z kreską w każdym okienku, stygnący kubek herbaty. Grupa opisuje scenę, a notatki dla lektora przewidują, że „she works here since March” padnie w pierwszej minucie. Lektor zapisuje to zdanie na tablicy dokładnie tak, jak padło, i na razie go nie poprawia.

Ściągawka „Still going, finished, and when” pokazuje trzy formy i jedno pytanie, które między nimi rozstrzyga: czy czas został wprost nazwany? Potem grupa przekształca zdania z podanym słowem kluczowym (na przykład BEEN, SINCE, AGO, YET), odtwarza z notatek krótki tekst o wiośnie Isli (tzw. dictogloss; w materiałach do pobrania jest nagranie, a kod QR na karcie pracy pozwala je odtworzyć) i kończy na dwunastu zdaniach do poprawienia. Trzy są bez błędu, więc widać, kto zamienia każde has na has been.

Sprawdź się

W siedmiu zdaniach jest po jednym błędzie, jedno jest poprawne. Napisz poprawne zdanie albo „Correct”.

1. She works at the café since March.
   Odpowiedź

   She's been working at the café since March. (or: She's worked)

2. We've been waiting since twenty minutes.
   Odpowiedź

   We've been waiting for twenty minutes.

3. How long do you know Dev?
   Odpowiedź

   How long have you known Dev?

4. I've moved here three years ago.
   Odpowiedź

   I moved here three years ago.

5. They are married for ten years.
   Odpowiedź

   They've been married for ten years.

6. He's been learning English since he has arrived.
   Odpowiedź

   He's been learning English since he arrived.

7. I haven't seen her for ages.
   Odpowiedź

   Correct.

8. My brother is in hospital since Monday.
   Odpowiedź

   My brother has been in hospital since Monday.