Przyimki miejsca i ruchu: „at the end of the street”, a nie „on the end”

Jak to brzmi

Jak wygląda ten błąd

Zapytaj Polaka o drogę, a możesz usłyszeć: „The café is on the end of the street. Go next to the bakery, then go through the street at the lights.” Część tych wskazówek prowadzi w złą stronę: „go next to the bakery” brzmi tak, jakby trzeba było stanąć obok piekarni, a nie ją minąć.

Przy wskazywaniu drogi przyimek pojawia się niemal w każdym zdaniu, więc takie potknięcia szybko się sumują. Nie świadczą o słabym angielskim i utrzymują się długo po poziomie A2, bo nie stoi za nimi jedna reguła. Ten tekst dotyczy miejsc i tras, a przyimki in, on i at przed dniami i godzinami omawia osobny poradnik o przyimkach czasu.

Skąd ten błąd u Polaków

Polskie i angielskie przyimki pokrywają się tylko częściowo. „Na” to często on („na stole”, on the table), ale też at: „na końcu ulicy” (at the end of the street), „na przystanku” (at the bus stop), „na światłach” (at the traffic lights). Kursanci sięgają po najbardziej znajome skojarzenie, na = on, i powstaje „on the end of the street” albo „on the bus stop”.

„Przez” to jedno polskie słowo na kilka angielskich. „Przez park” to through the park, bo idziemy środkiem. „Przez ulicę” to across the road, z jednej strony na drugą. „Przez most” to over albo across the bridge. Podobnie „obok”: kiedy nic się nie rusza, „sklep jest obok piekarni” to „the shop is next to the bakery”, ale „przejdź obok piekarni” we wskazówkach oznacza, że trzeba ją minąć, czyli past.

Zasada: miejsce i ruch

At, gdy chodzi o punkt na trasie: at the end of the street, at the traffic lights, at the bus stop, at the roundabout, at the crossroads.

On, gdy chodzi o powierzchnię, stronę albo ulicę: on the left, on the right, on the other side of the road, on the corner (o czymś, co tam stoi: „The café is on the corner”), on Mill Street. W brytyjskim angielskim często słychać też in Mill Street.

Ruch: through, gdy przechodzimy przez wnętrze czegoś (through the park), across, gdy przechodzimy z jednej strony płaskiej powierzchni na drugą (across the road, across the square), over, gdy przechodzimy górą, nad czymś (over the bridge), a w codziennym brytyjskim angielskim także przez jezdnię (over the road, over the crossing), past, gdy mijamy coś bez zatrzymywania się (past the bakery), towards, gdy idziemy w stronę czegoś (towards the roundabout), down albo along, gdy idziemy wzdłuż ulicy (down Green Lane, przy czym down nie musi znaczyć „w dół”), into, gdy wchodzimy do środka (into the shop).

Turn left, turn right i go straight on nie mają żadnego przyimka. „Turn on the left” to błąd: tak po angielsku drogi się nie wskazuje.

Trzy niuanse. At the end i in the end to co innego: at the end of the street to miejsce, a in the end znaczy „w końcu”, „ostatecznie”. On the end of też istnieje, ale o czymś przyczepionym do końca: a hook on the end of a rope. Przy corner pasują oba przyimki: on the corner mówi, gdzie coś stoi, a at the corner, gdzie coś robimy („Turn left at the corner”, „Meet me at the corner”).

Jak to wyćwiczyć

Ucz się wskazówek jako całych wyrażeń z przyimkiem w środku: at the end of the street, past the bakery, across the road, at the traffic lights. Nie ucz się samego przyimka, bo nie ma reguły, z której dałoby się go potem odtworzyć.

Narysuj swoją drogę z domu do sklepu, zaznacz na niej cztery punkty i opisz ją na głos: „Go straight on, turn left at the lights, go past the church…” Potem opisz ją w odwrotną stronę. Zrób sobie krótką listę miejsc, w których polskie „na” to angielskie at: na końcu, na przystanku, na światłach, na skrzyżowaniu, na rondzie.

Lektorzy powinni wiedzieć, że ćwiczenia z lukami, w których trzeba wybrać między at, on i in, często nagradzają zgadywanie. Zwykle lepiej podawać całe wyrażenia, powiązane z mapą, i sprawdzać, czy kursant odtwarza całe wyrażenie. Na pytanie, dlaczego past the bakery, ale through the park, najbardziej przydatna odpowiedź na poziomie A2 brzmi: tak po prostu brzmi to wyrażenie.

Jak radzi sobie z tym lekcja A2.2

Lekcja A2.2 kursu English for Polish Adults, „Block by block”, trwa 50 minut. Marta pyta Deva o drogę z jego sklepu na targ. Dev rysuje mapę na odwrocie paragonu, Isla mówi, że jest błędna, a obie trasy prowadzą do celu. Obok wyrażeń opisujących trasę lekcja uczy stopnia wyższego, potrzebnego do sporu o to, która droga jest lepsza.

Lekcja nigdy nie każe kursantom wybierać, wpisywać ani poprawiać przyimka. Pierwsze ćwiczenie podaje osiem całych wyrażeń z polskim tłumaczeniem, przypisanych do ponumerowanych punktów na mapie Deva: straight on, through the park, at the traffic lights, over the crossing, on the corner, down Green Lane, past the bakery, towards the roundabout. W zadaniu pisemnym, w którym połowa grupy pisze do Marty jako Dev, a połowa jako Isla, lektor ocenia argument i trasę, a nie przyimki w wyrażeniach.

Wyrażenia są punktowane dopiero w grze drużynowej na koniec, rozgrywanej z pamięci: drużyna zdobywa pole, jeśli jednym całym zdaniem powie, jak minąć dane miejsce. Złe wyrażenie niczego nie zdobywa, a na tej samej planszy jest też wersja dla jednej osoby. Trzeba uczciwie dodać, że at the end of the street nie należy do tych ośmiu wyrażeń i w ogóle nie pojawia się w lekcji. Lekcja radzi sobie z pułapką ogólnie: każde wyrażenie poznaje się w całości.

Sprawdź się

Uzupełnij wskazówki jednym słowem: at, on, past, through, across albo towards.

1. The café is ___ the end of the street.
   Odpowiedź

   at

2. Walk ___ the park; there are no cars in there.
   Odpowiedź

   through (or: across)

3. Walk ___ the bakery without stopping and take the next left.
   Odpowiedź

   past

4. Go ___ the road at the traffic lights, not in the middle.
   Odpowiedź

   across

5. Wait for me ___ the bus stop.
   Odpowiedź

   at

6. Walk ___ the roundabout, and you'll see the market before you get there.
   Odpowiedź

   towards

7. The chemist's is ___ the left, next to the bank.
   Odpowiedź

   on

8. The market is ___ the other side of the road.
   Odpowiedź

   on