„I should go”, nie „I should to go”: czasowniki modalne bez to

Jak to brzmi

Jak wygląda ten błąd

Zdanie jest krótkie, a sens jasny: „I should to go.” „You should to call the landlord.” Dla słuchacza dodatkowe to niczego nie zmienia, ale od razu zdradza, że mówi kursant, i łatwo się rozprzestrzenia: „I must to go”, „I can to swim”.

Chodzi w parze z dwoma pokrewnymi błędami. Should bywa traktowane jak zwykły czasownik: „Do I should…?”, „She shoulds…”. Bywa też odwrotnie i to znika tam, gdzie powinno stać: „You have register.”

W tych samych sytuacjach prośby często przybierają formę samego trybu rozkazującego, „Fill in this form for me”, ale to już raczej kwestia grzeczności niż gramatyki. Omawia ją osobny poradnik o uprzejmych prośbach.

Skąd ten błąd u Polaków

Polskie „powinien” to jedno odmieniane słowo: powinienem, powinnaś, powinniśmy. Po nim stoi zwykły bezokolicznik: „powinienem iść”, „powinnaś zadzwonić”. A polski bezokolicznik to jedno słowo zakończone na -ć albo -c, bez żadnej osobnej cząstki przed nim.

Angielski bezokolicznik kursanci poznają jako to go, to call, to sign, często prosto ze słowniczka: iść = to go. Wszędzie tam, gdzie po polsku jest bezokolicznik, wstawiają więc zapamiętaną angielską formę i „powinienem iść” zamienia się w I should + to go. Have to utrwala ten nawyk: „muszę iść” to I have to go, z to, więc wydaje się, że should też go potrzebuje.

Czasowniki modalne są zresztą z polskiej perspektywy dziwne. Nie mają -s w trzeciej osobie ani formy z -ing, a pytania i przeczenia tworzą bez do. Polskie „powinien”, „móc” i „musieć” zachowują się raczej jak zwykłe czasowniki, więc kursanci traktują should tak samo: „Do I should?”, „She shoulds”.

Zasada: czasowniki modalne i to

Po czasownikach modalnych, czyli can, could, may, might, must, shall, should, will i would, stoi bezokolicznik bez to: „You should sign it”, „We must register”, „Could you help me?”.

Czasowniki modalne nigdy nie zmieniają formy: nie dostają -s (she should, a nie she shoulds), nie stoi po nich to, a w pytaniach i przeczeniach nie ma do: „Should I bring the letter?”, „You shouldn't wait until Friday.”

Niektóre wyrażenia o podobnym znaczeniu mają to, bo jest ono ich częścią: have to, need to, ought to, be able to. „You have to register at the council.” „We need to open a bank account.” „You ought to call him.” Ought to znaczy mniej więcej to samo co should, więc warto odłożyć je na później, kiedy should będzie już pewne.

Niuanse, które warto znać. Should to rada albo to, co byłoby właściwe, a have to to obowiązek narzucony z zewnątrz: „You have to register” (to wymóg), „You should register early” (tak będzie rozsądnie). Don't have to znaczy „nie musisz”, a mustn't „nie wolno ci”: „You don't have to pay the deposit again” mówi co innego niż „You mustn't pay the deposit”. Gdy mówimy o przeszłości, po should stawiamy have i trzecią formę czasownika: „I should have checked the deadline.”

Jak to wyćwiczyć

Ucz się should razem z czasownikiem jako jednego bloku i mów go na głos: should go, should call, should check. Zestaw go z czasownikami modalnymi, których już używasz bez to: „I can swim. I must go. I should go.”

Trzymaj osobno dwie krótkie listy: bez to (can, could, must, should, will, would, might) i z to (have to, need to, ought to). Kiedy piszesz, sprawdzaj każde should, a jeśli zaraz po nim stoi to, skreśl je.

Daj sobie pięć rad na przyszły tydzień: „I should call my mum. I should go to bed earlier.” Potem zamień dwie z nich na have to i posłuchaj, gdzie pojawia się cząstka to.

Lektorzy powinni wiedzieć, że samo tłumaczenie reguły rzadko usuwa zbędne to. Skuteczniej jest podawać w materiałach should na stałe połączone z podmiotem, tak żeby nic po nim nie zaczynało się od to: wtedy błąd nie ma gdzie się pojawić. Przy zadaniach ustnych warto zapisywać zdania dokładnie tak, jak padły, i omówić kilka między dwiema rundami, żeby w drugiej było co poprawiać.

Jak radzi sobie z tym lekcja A2.4

Lekcja A2.4 kursu English for Polish Adults, „You have to register”, trwa 40 minut i nie ma rozgrzewki. Urząd, numer National Insurance, bank, kaucja: Dev trzyma pod kasą zalaminowaną kartkę z listą tego, co musi załatwić ktoś nowy w mieście, a Marta i Tomek mają czas do piątku.

Lekcja układa should tak, żeby cząstka to nie miała gdzie się wcisnąć. W tabeli substytucyjnej, od której zaczyna się lekcja, każdy podmiot jest po lewej stronie na stałe połączony ze swoim czasownikiem modalnym (You have to, Marta has to, Tomek should), cząstka to z have to jest wydrukowana razem z nim, a nic po prawej nie zaczyna się od to. Potem kursanci patrzą na listę Deva na obrazku i piszą osiem zdań o Marcie i Tomku według podanych początków, wśród których są doesn't have to i shouldn't. W skali ocen osobne kryterium dotyczy właśnie tego: zwykły czasownik zaraz po should i po have to.

Na koniec jest odgrywanie ról: Tomek chce, żeby Dev wypełnił za niego formularz z urzędu, a Dev ma kolejkę i odmawia. Tomek coś załatwi tylko wtedy, gdy grzecznie poprosi, a ramka ze zwrotami zaczyna się od „Could you help me with this, please?”. Notatki dla lektora wymieniają trzy rzeczy, na które trzeba zwracać uwagę: dodatkowe to po should, pary mówiące samym trybem rozkazującym i osobę w roli Deva, która tłumaczy wszystko naraz. Radzą też zapisać na tablicy kilka usłyszanych zdań między dwiema rundami.

Sprawdź się

W sześciu zdaniach jest po jednym błędzie, dwa są poprawne. Napisz poprawne zdanie albo „Correct”.

1. I should to call my landlord.
   Odpowiedź

   I should call my landlord.

2. We must to be there at nine.
   Odpowiedź

   We must be there at nine.

3. Do I should sign it myself?
   Odpowiedź

   Should I sign it myself?

4. You have fill in the form.
   Odpowiedź

   You have to fill in the form.

5. She shoulds ask for a receipt.
   Odpowiedź

   She should ask for a receipt.

6. They need to open a bank account.
   Odpowiedź

   Correct.

7. Can you to help me with this?
   Odpowiedź

   Can you help me with this?

8. You ought to check the deadline.
   Odpowiedź

   Correct.