Past perfect: dlaczego „When I came, he had already left”, a nie „he already left”

Jak to brzmi

Jak wygląda ten błąd

„When I came, he already left.” „By the time we got to the station, the train already went.” „I didn't know her. I never met her before.” W każdym z tych zdań jest dobre określenie czasu i zły czasownik. Dla Brytyjczyka „When I came, he left” znaczy, że on wyszedł po twoim przyjściu, może nawet dlatego, że przyszedłeś; already tylko sprawia, że zdanie brzmi dziwnie.

Ten błąd mniej rzuca się w oczy niż wiele innych, bo historia nadal jest zrozumiała. Potrafi jednak zmienić sens, a w dłuższej opowieści słuchacz przestaje nadążać, co wydarzyło się najpierw.

Gdy kursanci poznają już past perfect, pojawia się błąd odwrotny: had przy każdym czasowniku w przeszłości. „When Marta had come home, she had opened the post.” W tej historii wszystko jest opowiedziane po kolei, więc żaden czasownik nie musi się cofać.

Skąd ten błąd u Polaków

Współczesna polszczyzna nie ma czasu gramatycznego na „wcześniej niż tamto”. Kolejność zdarzeń w przeszłości pokazuje słowami: już, wcześniej, zanim, przedtem. „Kiedy przyszedłem, on już wyszedł” to pełne, poprawne zdanie; czasownik stoi w zwykłym czasie przeszłym, a o kolejności informuje wyłącznie „już”. Dlatego angielskie zdanie z already i zwykłym past simple też wydaje się kompletne.

Kiedyś polski miał taki czas, czas zaprzeszły: „wyszedł był”, „poszedł był”. Można go spotkać w starszej literaturze, ale w dzisiejszej codziennej polszczyźnie się go nie używa, więc w niczym kursantom nie pomaga.

Aspekt też tego nie załatwia. „Wyszedł” to forma dokonana, czyli czynność została zakończona, ale nic nie mówi o tym, czy było przed moim przyjściem, czy po nim. Do tego mówiony angielski utrudnia sprawę: had kurczy się do 'd albo do formy słabej, więc kursanci rzadko słyszą formę, której mają używać.

Zasada: dwa zdarzenia w przeszłości, opowiedziane nie po kolei

Past perfect to had + trzecia forma czasownika: had left, had gone, had signed. Używamy go, mówiąc o zdarzeniu, które nastąpiło przed innym zdarzeniem w przeszłości, o którym już mówimy. Potrzebne są więc dwa zdarzenia w przeszłości, opowiedziane w innej kolejności, niż się wydarzyły: „When Marta got home, Dev had already signed for the letter.” Pokwitowanie odbioru było pierwsze, ale pada w zdaniu jako drugie.

Porównaj: „When I arrived, he left” (przyszedłem, potem on wyszedł) i „When I arrived, he had left” (on wyszedł, potem ja przyszedłem). Przy when tylko czas gramatyczny pokazuje kolejność.

Jeśli opowiadasz zdarzenia po kolei, wszystkie stoją w past simple: „Marta came home, opened the post and rang Dev.” Przy before i after kolejność wynika już z samego słowa, więc past simple często wystarcza: „He left before I arrived.” Zarówno „After I finished, I went home”, jak i „After I had finished, I went home” są poprawne.

Past perfect często pojawia się z by the time, already, never … before, just. „By the time Dev rang, the deadline had passed.” „She had never flown before.” Te słowa są jednak dodatkiem: najpierw zmień czasownik, potem dodaj słowo, jeśli chcesz. Nie używaj też present perfect, mówiąc o czymś, co wydarzyło się przed innym zdarzeniem w przeszłości: „Dev has rung the landlord before Marta got home” miesza teraźniejszość z przeszłością; poprawnie jest „Dev had rung”.

W mowie wyłapuj 'd. „He'd left” to had, „He'd leave” to would. Rozstrzyga następne słowo: trzecia forma, jak left czy gone, oznacza had, a forma podstawowa, jak leave czy go, oznacza would. Jedynym wyjątkiem jest 'd better, czyli had: „You'd better go.”

Jak to ćwiczyć

Zanim powiesz zdanie z when albo by the time, zadaj sobie pytanie, co wydarzyło się najpierw. Jeśli wcześniejsze zdarzenie pada w twoim zdaniu jako drugie, wymaga had.

Opowiedz krótką historię dwa razy. Najpierw po kolei: „I got up late, missed the bus and ran to work.” Potem od końca: „When I got to work, the meeting had already started. I had missed the bus.” Gdy powiesz obie wersje, zobaczysz dokładnie, gdzie jest miejsce na had.

Ćwicz słuch. Słuchaj podcastów albo audiobooków opowiadanych w czasie przeszłym i wyłapuj każde 'd. Pojawia się znacznie częściej, niż się kursantom wydaje, a kiedy zaczniesz je słyszeć, łatwiej ci będzie samemu używać tej formy.

Lektorzy powinni nastawić się na dobre określenie czasu przy złym czasowniku i poprawiać czasownik, a already zostawiać na miejscu. Gdy tylko zasada się utrwali, pojawi się błąd odwrotny, czyli had wszędzie. Na oba wystarcza jeden test: czy zdarzenia są opowiedziane nie po kolei? Ćwiczenie ze słuchania z lukami w miejscach, gdzie pada słabe had, daje więcej niż dodatkowa strona zasad, bo grupa, która nie słyszy 'd, nie uwierzy, że ono tam jest.

Jak radzi sobie z tym lekcja B1.1

Lekcja B1.1, „The letter that came early”, trwa 50 minut. Marta i Tomek wracają z weekendu w Manchesterze. Pod ich nieobecność przyszło pismo o przedłużeniu umowy najmu, a Dev ze sklepiku na rogu pokwitował odbiór, przeczytał je i sam zadzwonił w tej sprawie do właściciela mieszkania.

Najpierw kursanci dopasowują jedenaście słów z tej historii, między innymi renewal, deadline, receipt i chase up, do ich znaczeń. Jednostronicowa ściąga „Which thing happened first” zestawia WHAT HAPPENED z WHAT HAPPENED BEFORE THAT. By the time, already i previously występują w niej jako dodatki, a trzy zdania pokazują typowe błędy: dobre słowo przy złym czasowniku, present perfect przed zdarzeniem w przeszłości i had przy wszystkim.

Potem Dev opowiada tę historię na 58-sekundowym nagraniu, odtwarzanym dwa razy; można je włączyć kodem QR z karty ucznia. Siedem luk wypada na 'd, na nieakcentowane had i w dwóch miejscach, gdzie Dev mówi 've, a notatki dla lektora uprzedzają, że kursanci wpiszą tam had. Lekcję kończy gra drużynowa „Who had done what”: pole zdobywa się tylko zdaniem z had i trzecią formą, więc already ze zwykłym past simple nic nie daje.

Sprawdź się

Wstaw czasownik z nawiasu w past simple albo past perfect.

1. When we arrived at the cinema, the film ___ already ___. (start)
   Odpowiedź

   had already started

2. By the time Marta got home, Dev ___ for the letter. (sign)
   Odpowiedź

   had signed

3. When the phone rang, I ___ it straight away. (answer)
   Odpowiedź

   answered

4. She was nervous because she ___ never ___ on a plane before. (be)
   Odpowiedź

   had never been

5. Tomek ___ the letter, put it in his pocket and went out. (read)
   Odpowiedź

   read

6. By the time Dev rang the landlord, the deadline ___. (pass)
   Odpowiedź

   had passed

7. When I got to the party, Isla ___ home, so I didn't see her. (go)
   Odpowiedź

   had gone (or: had already gone)

8. When I walked in, everyone was eating: they ___ dinner without me. (start)
   Odpowiedź

   had started