Wymowa końcówki -ed: dlaczego „walked” ma jedną sylabę

Jak to brzmi

Jak wygląda ten błąd

Kursant opowiada o swoim weekendzie: „I walk-ed to the market, I look-ed at the stalls, I ask-ed about the bus.” Na papierze każda forma czasu przeszłego jest poprawna. Wypowiedziana na głos, każda zyskuje dodatkową sylabę, a cała opowieść brzmi ciężko i powoli.

Druga odmiana błędu jest subtelniejsza: lived wychodzi jak /lɪft/, a played jak /pleɪt/, bo końcowe d zamienia się w t. Mniej rzuca się w uszy i rzadko przeszkadza w zrozumieniu. Pierwsza odmiana zmienia rytm całego zdania, a słuchacz musi się bardziej wysilić.

Skąd ten błąd u Polaków

Polska pisownia jest bliska wymowie, a czytając po polsku, wymawiamy niemal każdą literę. Angielski wyraz zakończony na -ed wygląda tak, jakby kończył się samogłoską i d, więc polski czytelnik tak go wymawia: walk-ed. Angielska pisownia jest tu po prostu pozostałością dawnej wymowy. Litera e pojawia się w każdej regularnej formie przeszłej, ale słychać ją tylko w nielicznych.

Po polsku spółgłoski na końcu wyrazu tracą też dźwięczność: „chleb” wymawiamy jak „chlep”, „sad” jak „sat”, „róg” jak „ruk”. Każdy z nas robi to odruchowo. Przeniesiony do angielskiego, ten nawyk zamienia /d/ w lived i played na /t/.

Oba nawyki ciągną więc w przeciwne strony. Jeden dodaje sylabę, której w angielskim nie ma, drugi odbiera dźwięczność, którą angielski zachowuje.

Zasada: trzy wymowy -ed

Wymowa końcówki zależy od ostatniego dźwięku czasownika, a nie od ostatniej litery.

/ɪd/, czyli dodatkowa sylaba, po /t/ i /d/: wanted, waited, started, visited, needed, decided. To jedyna grupa, w której -ed dodaje sylabę.

/t/ po pozostałych spółgłoskach bezdźwięcznych, czyli /p/, /k/, /f/, /s/, /ʃ/, /tʃ/ i /θ/: stopped, walked, asked, looked, laughed, missed, washed, watched. Uwaga na pisownię: laughed kończy się dźwiękiem f, a fixed dźwiękami /ks/, więc oba mają /t/.

/d/ po wszystkich pozostałych dźwiękach dźwięcznych, łącznie z samogłoskami: stayed, played, showed, followed, lived, called, cleaned.

Nie każdy błąd waży tyle samo. Dodatkową sylabę w walked słuchacze zauważają najszybciej. Zgubienie sylaby w wanted to inny kłopot, bo razem z nią znika czas przeszły: „I want it” zamiast „I wanted it”. Końcowe /t/ w lived to najmniejszy z trzech problemów. Jeszcze dwa szczegóły: w szybkiej mowie końcówka często zlewa się z następnym wyrazem, jak w „stopped talking”, ale nadal tam jest, a kilka przymiotników zakończonych na -ed wymawia się z /ɪd/ bez względu na poprzedni dźwięk: naked, wicked, rugged, a także crooked w znaczeniu „krzywy” (forma czasownika crooked to /krʊkt/).

Jak to wyćwiczyć

Zapamiętaj po jednym czasowniku jako nazwę każdej grupy: walked, stayed, visited. Kiedy trafisz na nowy czasownik regularny, zastanów się, do której z trzech grup należy.

Żeby nie dodawać sylaby, wystarczy zadać sobie jedno pytanie: czy czasownik kończy się dźwiękiem t albo d? Jeśli nie, forma przeszła ma tyle samo sylab co forma podstawowa: walk, walked; stay, stayed; follow, followed. Mów takie pary szybko jedna po drugiej, a jeśli walked wychodzi dłuższe niż walk, coś dodajesz. Nagraj się, kiedy opowiadasz o weekendzie, i wsłuchaj się, czy nie pojawia się walk-ed.

Lektorom warto przypomnieć, że lista trzech końcówek na tablicy nie zmieni wymowy. Grupa musi usłyszeć te formy wiele razy, w zdaniach. Bez nagrania wzorem jest głos lektora, więc warto pilnować, żeby jednosylabowe formy przeszłe pozostały jednosylabowe także wtedy, gdy mówi się do grupy wolniej. Różnica między /t/ a /d/ może poczekać, a najpierw trzeba wyeliminować dodatkową sylabę w walked.

Jak radzi sobie z tym lekcja A1.6

Lekcja A1.6 kursu English for Polish Adults, „The first weekend”, to ostatnia i najdłuższa lekcja poziomu A1: 60 minut, pięć ćwiczeń. W zeszłą sobotę Marta, Tomek i Isla poszli na targ, spotkali Deva i wsiedli do niewłaściwego autobusu, który zatrzymał się pod wzgórzem z najpiękniejszym widokiem w Blackwell. To także pierwsza w kursie praca nad wymową.

Lekcja nie ma nagrania, więc wzorem jest lektor, a notatki podpowiadają, w których momentach. Przy tabeli substytucyjnej lektor wymawia walked, stayed i visited po dwa razy, a grupa powtarza, na razie bez żadnych wyjaśnień. Po ćwiczeniu z lukami o niewłaściwym autobusie lektor czyta na głos całą historię z wpisanymi odpowiedziami, wymawiając walked, asked, stopped i looked jako jednosylabowe, a waited z dodatkową sylabą.

Najwięcej pracy nad końcówką jest w ćwiczeniu „co nie pasuje”. Lektor czyta dwa razy każdą z sześciu linijek z czterema czasownikami, a kursanci zakreślają ten, który brzmi inaczej, i podają nazwę jego grupy: walked, stayed albo visited. Symbole t, d i id nigdy nie trafiają na tablicę. Dwie linijki są celowo trudne: w jednej czasowniki różnią się tylko dźwięcznością, w drugiej tylko dodatkową sylabą. Lektor ocenia grupę, którą kursant zapisał, a nie to, jak wymówił czasownik, a notatki mówią wprost, że jedna lekcja nie załatwi sprawy do końca.

Sprawdź się

Jak wymawiasz końcówkę -ed w każdym czasowniku: /t/, /d/ czy /ɪd/? Powiedz czasownik na głos, a potem zapisz dźwięk.

1. walked
   Odpowiedź

   /t/

2. stayed
   Odpowiedź

   /d/

3. wanted
   Odpowiedź

   /ɪd/

4. stopped
   Odpowiedź

   /t/

5. lived
   Odpowiedź

   /d/

6. needed
   Odpowiedź

   /ɪd/

7. laughed
   Odpowiedź

   /t/

8. cleaned
   Odpowiedź

   /d/